Skammtímalán og neytendalán fyrir tímabundna starfsmenn á Íslandi

Þrjár gerðir sem oft er ruglað saman

Yfirdráttur er heimild á reikningi þar sem þú borgar vexti aðeins af þeirri upphæð sem þú notar. Skammtímalán er föst fjárhæð sem greidd er niður í afborgunum. Raðgreiðslur dreifa reikningi á kreditkorti eða einum stórum kaupum á nokkra mánuði.

Í Arion banka heita þessar leiðir yfirdráttur, Núlán og kortaraðgreiðslur, og hjá Landsbankanum Yfirdráttur, Aukalán og Lánaheimild. Nöfnin eru ólík en eðlismunurinn er sá sami.

Hafðu í huga að kreditkort er líka lán. Ef reikningurinn er ekki greiddur að fullu bætast vextir við. Passaðu að raðgreiðslur safnist ekki upp svo mánaðarlegar afborganir verði hærri en þú ræður við.

Hvað ræður lánsheimild tímabundins starfsmanns

Hjá Arion banka fer lánsfjárhæð eftir einstaklingsbundinni lánsheimild sem bankinn endurreiknar reglulega miðað við fjárhagsstöðu, og heimildina má sjá í appinu. Fjárhagsstaða byggist á tekjum, útgjöldum og skilum, svo samfelld tekjusaga hjálpar.

Þegar tekjur berast í gegnum starfsmannaleigu er gott að launaseðlar séu reglulegir og að bankayfirlit sýni stöðugar greiðslur. Ef tekjur hafa fallið niður í hlé en þú staðið í skilum er það mikilvæg vísbending.

Lánsheimild er ekki loforð um að þú eigir að nota hana. Þótt heimildin sé há getur greiðslubyrði orðið of mikil ef margar leiðir eru nýttar í einu, svo sem yfirdráttur, kortaraðgreiðslur og lán.

• reglulegir launaseðlar og bankayfirlit
• góð skil á núverandi lánum og kortum
• lágt hlutfall afborgana af tekjum
• engin ný vanskil á lánshæfisskrá

Hvenær skammtímalán á við

Skammtímalán hentar vel fyrir óvæntan, einstakan kostnað, svo sem bílaviðgerð eða tannlæknareikning. Það hentar illa til að brúa varanlegan halla milli tekna og útgjalda, því skuldin lifir lengur en vandinn.

Ef þú veist að tekjur dragast saman í tilteknum mánuðum er betra að gera varasjóð en að treysta á yfirdrátt. Yfirdráttur er hugsaður sem tímabundinn stuðningur, ekki sem fastur hluti af framfærslu.

Hvernig kostnaður er borinn saman

Árleg hlutfallstala kostnaðar (ÁHK) er mælikvarði sem gerir lán sambærileg því hún tekur til vaxta og annars kostnaðar. Neytendastofa útskýrir hvaða upplýsingar lánveitandi á að veita áður en samningur er gerður og hvernig ÁHK er sett fram í auglýsingum.

Spyrðu líka um lántökugjald, seðilgjöld og hvað gerist ef þú greiðir upp fyrr. Raðgreiðslur sem eru vaxtalausar í upphafi geta orðið dýrar ef þær eru framlengdar, svo athugaðu skilmála.

Skoðaðu líka hvort vextir eru breytilegir. Breytilegir vextir geta hækkað á lánstímanum og þá hækkar afborgunin. Spyrðu hvernig breytingar eru tilkynntar og hvort þú getir greitt upp án gjalds ef kjörin versna.

Dæmi um mat, skáldað til útskýringar

Hugsum okkur starfsmann sem starfsmannaleiga ræður í ferðaþjónustu yfir sumarið og hefur lágar tekjur í febrúar. Óvænt viðgerð kostar háa fjárhæð í janúar. Hann reiknar hvort hann geti greitt hana niður á sex mánuðum með tekjur síns lélegasta mánaðar, og velur lán með afborgunum fremur en yfirdrátt sem hann gæti freistast til að láta standa.

Tölurnar í dæminu eru ekki raunverulegar, aðeins aðferðin. Raunveruleg kjör fara eftir lánveitanda og stöðu hvers og eins.

Ef afborgun nemur nærri öllum afgangi lélegasta mánaðar skaltu velja lægri upphæð eða lengri tíma.

Aðrar leiðir en lán

Áður en þú tekur lán er rétt að athuga hvort stéttarfélag þitt eða sjóðir þess veita styrki eða neyðarlán, hvort hægt er að semja um greiðslufrest við þann sem á kröfuna og hvort fjölskylda getur lánað án vaxta. Gerðu þá skriflegt samkomulag svo ekkert misskilningur verði.

Ef þú ert þegar með mörg lán getur endurfjármögnun, þar sem eldri skuldir eru sameinaðar í eina, lækkað mánaðargreiðslu. Arion banki býður slíka þjónustu, en athugaðu að lengri tími eykur heildarkostnað.

Sparnaður í litlum skrefum, jafnvel lítil föst upphæð á mánuði inn á sérreikning, myndar varasjóð sem getur dregið úr þörf fyrir lán á erfiðum tímum.

Þegar skuldir fara úr böndum eða tilboð eru grunsamleg

Hafðu samband við lánveitanda áður en gjalddagi fer fram hjá og útskýrðu stöðuna. Vanskil geta skaðað lánshæfi og gert næstu lán dýrari.

Varastu hvern þann sem biður um greiðslu fyrirfram fyrir að útvega lán, hefur samband óumbeðið eða lofar öruggu samþykki. Neytendastofa heldur skrá yfir lánveitendur og lánamiðlara, og þar má kanna hvort aðili sé skráður.

Ef þú átt í erfiðleikum með fleiri en eina skuld getur verið gagnlegt að skrifa niður allar skuldir, vexti og gjalddaga á einn stað og forgangsraða. Húsaleiga, rafmagn og matur eiga að ganga fyrir dýrum lánum. Leitaðu ráðgjafar áður en vandinn vex.