Geçici çalışanlar için araç leasingi: Türkiye'de neleri bilmek gerekir

Leasing ile taşıt kredisi aynı şey değildir

Finansal kiralamada araç, sözleşme boyunca kiralama şirketinin mülkiyetindedir. Siz kira bedelini ödersiniz, sözleşme bitiminde ise aracı satın alma hakkını kullanabilirsiniz. Taşıt kredisinde ise araç ilk günden sizin adınıza tescil edilir ve banka yalnızca rehin alır.

Türkiye'de finansal kiralama sektörü ağırlıklı olarak şirketlere, esnafa ve serbest meslek sahiplerine hizmet verir. Maaşlı bir çalışanın, özellikle de özel istihdam bürosu aracılığıyla görev yapan birinin bireysel olarak leasing kullanıp kullanamayacağı şirketten şirkete değişir. Bu nedenle ilk adım, ilgili kiralama şirketine bireysel müşteriyle çalışıp çalışmadığını doğrudan sormaktır.

Kiralama şirketi geçici çalışanın gelirini nasıl okur?

Geçici çalışanın işvereni genellikle çalıştığı yer değil, onu görevlendiren özel istihdam bürosudur. Kiralama şirketi bu yüzden iki şeye bakar: bürodaki toplam hizmet süreniz ve maaşın düzenli yatıp yatmadığı. Tek bir görevin kısa olması kadar, görevler arasındaki boşlukların uzunluğu da önemlidir.

Aylık gelirin dalgalanması, kira bedelinin sabit olmasıyla çatışır. Şirket çoğu zaman en düşük aylar üzerinden hesap yapar; bu yüzden ortalama maaşınızı değil, kötü bir ayı bile karşılayabilecek bir taksit düşünmeniz gerekir.

Hazırlamanız gereken belgeler

Belge listesi şirkete göre değişir, ancak geçici çalışanlar için şu kalemler sıkça gündeme gelir:

• Kimlik belgesi ve ikametgâh bilgisi
• Son aylara ait maaş bordroları ve maaşın yattığı hesabın hareket dökümü
• e-Devlet üzerinden alınan SGK hizmet dökümü; bu belge, görevler arasındaki boşlukları ve bürodaki devamlılığı gösterir
• Özel istihdam bürosundan alınacak ve mümkünse çalışma sürenizi belirten yazı
• Varsa eşinizin geliri veya kefil olacak kişinin gelir belgeleri
• Aracın proforma faturası ve araca ilişkin bilgiler

Kira süresi, görev süresine uymalı

Leasing sözleşmesi sabit bir süre için yapılır ve erken çıkış çoğu zaman cezai şart ya da ek maliyet doğurur. Geçici çalışan için asıl risk, sözleşme sürerken görev akışının kesilmesidir.

Kısa vade taksiti yükseltir, uzun vade ise toplam maliyeti artırır. Aradaki dengeyi bulmanın yolu, işsiz kalabileceğiniz süreyi gerçekçi biçimde tahmin etmek ve o dönemde de ödeme yapabileceğiniz bir tutarda kalmaktır. Sözleşmeyi imzalamadan önce erken sonlandırma ve vade uzatma koşullarını yazılı olarak isteyin.

Maliyeti hangi kalemlerle karşılaştırmalı?

Aylık kira bedeli tek başına karar vermek için yeterli değildir. Aynı aracı iki kiralama şirketinden ya da bir kiralama şirketiyle bir bankadan teklif alırsanız şu kalemleri yan yana koymalısınız:

• Peşinat veya ilk kira bedeli ile varsa depozito
• Aylık kira bedeli ve sözleşmeye bağlı faiz oranı
• Vergi ve harçlar ile bunların kime ait olduğu
• Kasko ve zorunlu sigortalar; kiralama şirketi genellikle kendi lehine kasko şartı koyar
• Sözleşme sonunda ödenecek bedel ve araca yönelik bakım ya da hasar sorumluluğu
• Toplam ödeme tutarı: tüm kira bedelleri artı peşinat artı sözleşme sonu bedeli

Örnek durum (varsayımsal)

Bir lojistik firmasında özel istihdam bürosu üzerinden iki yıldır çalışan bir kişi düşünelim. Maaşı düzenli yatıyor, ancak iki görev arasında bir buçuk ay boşluk yaşamış. SGK dökümünde bu boşluk görünüyor.

Kiralama şirketi büyük olasılıkla bu boşluğu soracaktır. Kişi, boşlukta başka bir büronun görevinde çalıştığını belgelerse veya eşinin gelirini dosyaya eklerse değerlendirme güçlenebilir. Aksine, tek bir görevin yeni başladığı bir dosyada şirket kefil, daha yüksek peşinat ya da farklı bir ürün isteyebilir.

Leasing uygun değilse alternatifler

Bireysel müşteriye kapalı bir leasing şirketiyle karşılaşırsanız taşıt kredisi doğal alternatiftir. Bankaların yayımladığı sayfalarda taşıt değerine göre kademeli kredi oranları ve vade sınırları yer alır; bu sınırlar mevzuata ve bankaya göre değişir, dolayısıyla güncel tabloya bankanın kendi sayfasından bakılmalıdır.

Yüksek bir taksit yerine daha ekonomik bir araç, daha yüksek peşinat ya da ikinci el bir model seçmek de dosyayı hafifletir. Aile içinden alınacak bir destek varsa bunu sözleşmeyle netleştirmek ilişkileri korur.

Başvuru öncesi kontrol listesi

Önce Findeks üzerinden kredi notunuzu ve risk raporunuzu inceleyin; hatalı bir kayıt varsa itiraz yolunu kullanın. Çok sayıda başvuruyu kısa sürede yapmak kayıtlarda iz bırakabilir, bu yüzden önce ön bilgi alın, sonra başvurun.

Ön ödeme isteyen, 'onay garantili' diyen ya da kayıtlı bir kiralama şirketine ait olduğunu doğrulayamadığınız aracılardan uzak durun. Gerçek bir şirket ödemeyi sözleşme ve resmi hesap üzerinden alır; internet sitesinin gerçekten şirkete ait olup olmadığını da adres çubuğundan kontrol edin.